Gjirokastra në 3 ditë: kalaja, ura e fshehtë dhe deti

A ke hyrë ndonjëherë në një qytet ku edhe çatitë janë prej guri? Në Gjirokastër shtëpitë gri ngjiten në mal si shkallë, rrugët e vjetra shkëlqejnë pas shiut dhe një kala e madhe i shikon të gjitha nga lart. Ismail Kadareja, shkrimtari më i njohur shqiptar, u rrit këtu dhe i mbushi librat e tij me këto rrugë. Jepi një fundjavë dhe do ta kuptosh pse. Ja plani për 3 ditë: çfarë të shohësh me qetësi, ku nuk shkojnë të tjerët dhe si ta mbyllësh gjithçka buzë detit.

Pse Gjirokastra kur ikin turmat

Në fund të tetorit qyteti merr frymë. Grupet e mëdha të verës kanë ikur, mëngjeset janë të freskëta e të kthjellëta, dhe ngjitjet e zbritjet nuk të lodhin si në vapë. Dy gjëra për t'i ditur: kalaja mbyllet më herët në muajt e ftohtë, dhe netët në shtëpitë prej guri bëhen të freskëta, prandaj merr me vete diçka të ngrohtë.

Të arrish këtu është pjesa më e lehtë. Autobusët tanë nisen nga Tirana për në Gjirokastër 11 herë në ditë, për rreth 225 km rrugë përmes luginës së gjelbër të Drinosit. Të gjithë autobusët nga dhe për në qytet i gjen te faqja jonë e Gjirokastrës.

Dita 1: arrin, ngjitesh dhe ha si vendasit

Nga stacioni i autobusëve deri në qytetin e vjetër është një ecje e shkurtër, por e pjerrët. Prandaj këtu çanta e shpinës është më e mirë se valixhja: rrotat dhe shkallët e vjetra prej guri nuk shkojnë bashkë. Lëre çantën te bujtina dhe nisu drejt e për te pazari.

Gjej xhaminë e vogël në skaj të pazarit. Është e vetmja nga xhamitë e shumta të qytetit që mbijetoi vitet e komunizmit, kur pothuajse çdo vend kulti u mbyll ose u shemb. Poshtë saj ka një kafene të vogël me librari, plot me romane të Kadaresë në anglisht, gjermanisht, italisht e frëngjisht. Nëse e kanë, merr Kronikë në gur: është rrëfimi i tij për fëmijërinë në këtë qytet, dhe ta lexosh këtu të duket sikur ecën brenda librit.

Për darkë shko te Kujtimi, një vend familjar me tavolina në një kopsht të qetë. Porosit tavë kosi dhe një pjatë qifqi, qoftet e qytetit me oriz dhe nenexhik, për t'i ndarë si meze. Merr para në dorë: vende të vogla si ky shpesh nuk pranojnë kartë.

Dita 2: kalaja në mëngjes, një urë e fshehtë pasdite

Ngjitu te kalaja herët, kur drita është e butë dhe grupet turistike janë ende në rrugë. Shumica kalojnë nëpër tunele, bëjnë një foto me aeroplanin e vjetër dhe ikin. Mos bëj si ata. Brenda mureve është Muzeu i Gjirokastrës, dhe është pjesa më e mirë e vizitës: historia e qytetit e treguar me fotografi të vjetra dhe me jetën e njerëzve që jetojnë ende këtu. Lëri të paktën një orë. Nëse historia e luftës nuk të tërheq, sallat e armëve në katin e sipërm mund t'i anashkalosh.

Pas drekës ec deri te Ura e Ali Pashës, rreth 30 minuta larg pazarit. Është pjesa e fundit e një ujësjellësi të gjatë prej guri, i ndërtuar në fillim të viteve 1800 për të çuar ujin e malit deri në kala. Tërmeti i vitit 1932 e rrëzoi pjesën më të madhe, dhe sot ka mbetur vetëm ky hark i lartë, i vetmuar mes kodrave të qeta. Shumica e vizitorëve as nuk e dinë që ekziston, prandaj ka shumë mundësi ta kesh vetëm për vete. Nëse ke këmbë të forta, bëje një rreth prej rreth 8 km që kthehet pranë kalasë.

Para se të errësohet, ngjitu te Obelisku, monumenti i bardhë mbi kodrën e pjesës së re të qytetit. Nga lart sheh kalanë, çatitë prej guri dhe xhaminë e pazarit në të njëjtën pamje. Perëndimi i diellit është momenti i duhur.

Dita 3: rruga e shkrimtarit, pastaj deti ose shtëpia

Fillo mëngjesin te shtëpia e Kadaresë, sot një muze i vogël me fotografi nga jeta e tij. Ndodhet në një rrugicë të ngushtë që vendasit e quajnë Sokaku i të Marrëve. Shko herët dhe shpesh do të jesh vizitori i vetëm.

Tani zgjidh si ta mbyllësh. Të merr malli për detin? Autobusët tanë zbresin nga Gjirokastra për në Sarandë 3 herë në ditë, vetëm rreth 50 km larg, kështu që mund të hash drekë buzë ujit dhe ta shohësh perëndimin nga rruga buzë detit. Po kthehesh në shtëpi? Autobusët për në Tiranë nisen më shumë se dhjetë herë në ditë. Sido që ta zgjedhësh, rezervoje udhëtimin e fundit një natë më parë dhe mbaje biletën në Apple Wallet, që ta kesh gati edhe kur sinjali humbet në luginë.

Truke të vogla që ta lehtësojnë fundjavën

Vish këpucë që nuk rrëshqasin. Gurët e vjetër janë të lëmuar dhe bëhen të rrëshqitshëm pas shiut, sidomos në tatëpjetë.

Mbaj lekë në xhep. Shumë restorante, kafene dhe muze të vegjël nuk pranojnë kartë.

Fli në qytetin e vjetër. Kështu nuk ke pse ta ngjitësh kodrën çdo mbrëmje.

Kalaja në mëngjes, shëtitjet pasdite. Kalaja mbyllet më herët në muajt e ftohtë, ndërsa shtegu i urës është më i bukur me dritën e butë të pasdites.

Çfarë të bësh dhe çfarë jo në qytetin e gurit

Po: shiko lart. Çatitë janë prej pllakash të holla guri, dhe çdo shtëpi është pak ndryshe nga tjetra.

Po: thuaj "mirëdita" kur hyn në një dyqan. Njerëzit këtu e vënë re dhe të buzëqeshin.

Jo: mos shko te Ura e Ali Pashës me shapka. Shtegu ka gurë në disa pjesë.

Jo: mos e lër muzeun e kalasë për orën e fundit para mbylljes. Do të të duhet më shumë kohë nga sa mendon.

Pyetje të shpeshta

A ia vlen të vizitosh Gjirokastrën në tetor?

Po. Është më freskët, më qetë dhe ideale për të ecur. Mos harro vetëm që kalaja mbyllet më herët se në verë, dhe mbrëmjet mund të jenë të ftohta.

Sa ditë më duhen në Gjirokastër?

Dy ditë të plota mjaftojnë për kalanë, pazarin dhe urën. Dita e tretë të lejon të shtosh shtëpinë e Kadaresë dhe një pasdite të qetë buzë detit në Sarandë.

A më duhen para në dorë në Gjirokastër?

Po, merr pak lekë. Shumë vende të vogla në qytetin e vjetër pranojnë vetëm para në dorë.

A mund të shkoj kudo në këmbë?

Qyteti i vjetër, kalaja, Obelisku dhe Ura e Ali Pashës janë të gjitha në këmbë. Rrugët janë të pjerrëta, prandaj ec ngadalë dhe vish këpucë të mira.

A mund ta shoh edhe detin në të njëjtin udhëtim?

Shumë lehtë. Saranda është vetëm rreth 50 km larg, dhe autobusët tanë shkojnë atje 3 herë në ditë.

A më duhet bileta e printuar?

Jo. Biletat tona janë dixhitale, dhe në iPhone mund ta mbash tënden në Apple Wallet, gjithmonë gati kur të duhet.

Qëndro i lidhur

Pra, a e ke bërë gati çantën? Para se të nisesh, ka një gjë që s'duhet ta lësh në shtëpi: internetin që punon sapo të arrish. Merr eSIM-in tonë për Shqipërinë dhe harro kërkimin e Wi-Fi-së apo blerjen e një kartele SIM vendase. Qëndrove me ne deri në rreshtin e fundit, prandaj ja diçka vetëm për ty: përdor kodin BLOG10 kur ta blesh. Gati për rrugë?